"Hobbit, czyli tam i z powrotem" to powiesc fantasy autorstwa J.R.R. Tolkiena, opublikowana po raz pierwszy w 1937 roku. Ksiazka opowiada historie Bilba Bagginsa - spokojnego hobbita, ktory wyrusza w niebezpieczna podroz z kompania krasnoludzow, aby odzyskac ich skarb strzezony przez smoka Smauga. Ponizej przedstawiamy szczegolowe streszczenie rozdzial po rozdziale. Jesli interesuje Cie, jak pisac streszczenia samodzielnie, sprawdz nasz poradnik o tworzeniu streszczeń.
Rozdzial 1 - Niespodziewana wizyta
Bilbo Baggins to hobbit mieszkajacy w wygodnej norce w Shire (Hobbiton). Hobbici to male, spokojne istoty, ktore cenia sobie wygode i nie lubia przygod. Pewnego dnia Bilba odwiedza czarodziej Gandalf, ktory pamięta go z dzieciństwa. Gandalf oznacza drzwi Bilba specjalnym znakiem, a nastepnego dnia do norki hobbita zaczynaja przychodzic krasnoludy - Dwalin, Balin, Kili, Fili, Dori, Nori, Ori, Oin, Gloin, Bifur, Bofur, Bombur i wreszcie ich przywodca Thorin Debowa Tarcza. Krasnoludy objadaja sie i spiewaja piesn o swoim dawnym skarbie w Samotnej Gorze, skradzionym przez smoka Smauga. Gandalf proponuje Bilba jako "wlamywacza" do wyprawy. Bilbo jest przerazony, ale cos w jego sercu reaguje na wezwanie przygody.
Rozdzial 2 - Pieczony skopiec
Bilbo rano odkrywa, ze krasnoludy juz wyruszyli, ale Gandalf zostawil mu wiadomosc. Hobbit w ostatniej chwili dolacza do kompanii. Pierwszej nocy na szlaku grupa dostrzega ogien w lesie. Bilbo zostaje wyslany na zwiady i wpada w lapy trzech trolli - Toma, Berta i Williama. Trolle lapią tez krasnoludy. Gandalf ratuje sytuacje, podrajaca glosy trolli i prowadzac kłotnie miedzy nimi az do switu, kiedy slonce zamienia je w kamien. W jaskini trolli kompania znajduje bron elficka - Thorin bierze miecz Orcrist, Gandalf Glamdring, a Bilbo otrzymuje maly sztylet, ktory nazwie Zadem.
Rozdzial 3 - Krotki odpoczynek
Kompania dociera do Rivendell (Ostatniego Domowego Przytuliska), gdzie gosci ich elf Elrond. Elrond odczytuje tajemnicze runy ksiezycowe na mapie Thorina, ktore zdradzaja, ze tajne drzwi w Samotnej Gorze mozna otworzyc tylko w Dzien Durina, gdy ostatni promien slonca pada na dziurke od klucza. Kompania odpoczywa i uzupelnia zapasy przed dalsza droga.
Rozdzial 4 - Przez gore i pod gora
W drodze przez Mgliste Gory kompanie zaskakuje burza. Szukajac schronienia w jaskini, zostaja pojmani przez gobliny (orkow) i zaciagnieci w glab gory do Wielkiego Goblina. Gandalf zabija Wielkiego Goblina i prowadzi ucieczke. W chaosie Bilbo gubi sie w ciemnych tunelach i traci przytomnosc.
Rozdzial 5 - Zagadki w ciemnosci
To kluczowy rozdzial calej powiesci. Bilbo, zagubiony w ciemnosci pod gora, znajduje na ziemi zloty pierscien i chowa go do kieszeni. Wkrotce napotyka Golluma - dziwna, samotna istote zyjaca na wyspie posrodku podziemnego jeziora. Gollum proponuje zagadki: jesli Bilbo wygra, Gollum pokaze mu wyjscie; jesli przegra, Gollum go zjada. Bilbo wygrywa, a jego ostatnie pytanie - "Co mam w kieszeni?" - doprowadza Golluma do szalu, bo ten odkrywa, ze zgubil swoj "skarb" (pierscien). Bilbo przypadkiem wklada pierscien na palec i staje sie niewidzialny. Korzystajac z tego, wymyka sie Gollumowi i wydostaje na zewnatrz.
Rozdzial 6 - Z deszczu pod rynne
Bilbo, nadal niewidzialny dzieki pierscieniowi, odnajduje krasnoludy i Gandalfa po drugiej stronie gor. Nie zdradza im sekretu pierscienia, mowiac jedynie, ze "wyslizgnal sie" Gollumowi. Niestety wkrotce grupa zostaje otoczona przez wargów (olbrzymie, zle wilki) i gobliny. Uciekaja na drzewa, ale wrogowie podpalaja las. Na szczescie przybywaja Orly, wielkie ptaki, ktore ratuja kompanie i przenoszą ja na swoja platforme skalna.
Rozdzial 7 - Dziwne lokum
Gandalf prowadzi grupe do domu Beorna - zmiennoksztaltnego czlowieka, ktory potrafi zmieniac sie w ogromnego niedzwiedzia. Beorn jest poczatkowo podejrzliwy, ale historia wyprawy go zaciekawia. Gosci ich i zaopatruje na droge - daje kucyki, jedzenie i rady dotyczace przejscia przez Mroczna Puszcze. Ostrzega, zeby nie schodzili ze sciezki.
Rozdzial 8 - Muchy i pajaki
Gandalf opuszcza kompanie przed wejsciem do Mrocznej Puszczy, mowiac, ze ma "pilna sprawe na poludniu". Krasnoludy i Bilbo wchodza w las, ktory jest ciemny i przytlaczajacy. Glodne i zmeczone, widza swiatla elfickiej uczty i schodza ze sciezki. Zostaja schwytani przez gigantyczne pajaki. Bilbo, dzieki pierscieniowi i Zadowi, ratuje krasnoludy, zabijajac wiele pajakow. To moment, w ktorym Bilbo zaczyna zyskiwac szacunek towarzyszy. Niestety zaraz potem krasnoludy zostaja pojmane przez Elfy Mrocznej Puszczy i uwiezione w lochach ich krola Thranduila. Bilbo unika schwytania dzieki pierscieniowi.
Rozdzial 9 - Beczki z wolnoscia
Bilbo, niewidzialny, spedza tygodnie w palacach Elflow, szukajac sposobu na uwolnienie krasnoludzow. Wreszcie odkrywa, ze puste beczki po winie sa splawiane rzeka do Esgaroth (Miasta na Jeziorze). Wpychaja krasnoludy do beczek i cala grupa splawa rzeka na wolnosc. To kolejny dowod sprytu Bilba, ktory z kazdym rozdzialem staje sie coraz bardziej zaradny.
Rozdzial 10 - Serdeczne powitanie
Kompania dociera do Esgaroth, miasta na jeziorze, u stop Samotnej Gory. Thorin ogłasza swoja tozsamosc i cel wyprawy. Mieszkancy witaja ich entuzjastycznie, bo stare przepowiednie mowia o powrocie krola pod gore i odrodzeniu regionu. Burmistrz miasta, choć sceptyczny, zapewnia im zapasy i pomoc, widząc poparcie ludu. Kompania odpoczywa i przygotowuje sie do ostatniego etapu podrozy.
Rozdzial 11 - Na progu
Krasnoludy i Bilbo docieraja do Samotnej Gory i odnajduja tajne drzwi opisane na mapie Thorina. W Dzien Durina ostatni promien zachodzacego slonca odsłania dziurke od klucza w skalnej scianie. Thorin uzywa klucza i drzwi sie otwieraja, ujawniajac waski tunel prowadzacy do legowiska Smauga.
Rozdzial 12 - Informacje poufne
Bilbo, jako "wlamywacz" kompanii, wchodzi tunelem do jaskini Smauga. Widzi ogromny skarb i spiacego na nim smoka. Wykrada zloty puchar. Smaug budzi sie wsciekly i pali okolice. Bilbo wraca ponownie i rozmawia ze smokiem, poslugujac sie zagadkami zamiast podawac swoje imie. Podczas rozmowy dostrzega slaby punkt na piersi smoka - miejsce bez lupiny ochronnej. Te informacje okaża sie kluczowe.
Rozdzial 13 - Nie ma to jak w domu
Smaug atakuje Esgaroth, sadzac, ze to mieszkancy miasta pomogli zlodziejom. Kompania wchodzi do opuszczonej przez smoka jaskini i ogląda ogromny skarb. Bilbo znajduje Arkenstone - kamien, ktory jest najcenniejszym klejnotem Thorina. Chowa go dla siebie, przeczuwając, ze moze sie przydac.
Rozdzial 14 - Ogien i woda
Smaug atakuje Miasto na Jeziorze, siejac zniszczenie ogniem. Mieszkancy walcza rozpaczliwie. Drozd, ktory slyszal od Bilba o slabym punkcie smoka, przekazuje te informacje lucznikowi Bardowi. Bard strzela ostatnia czarna strzala prosto w odkryte miejsce na piersi smoka. Smaug ginie, runawszy w wody jeziora i niszczac miasto. Bard staje sie bohaterem i przywodca ludzi z Esgaroth.
Rozdzial 15 - Zbieraja sie chmury
Wiesci o smierci smoka rozchodza sie szybko. Elfowie i ludzie z Esgaroth maszeruja ku Samotnej Gorze, chcac udzialu w skarbie. Thorin, opetany chciwoscia (zwana "smocza choroba"), odmawia dzielenia sie skarben i umacnia gore na obleżenie. Wzywa tez swojego kuzyna Daina z Żelaznych Wgorz, by przyslal wsparcie.
Rozdzial 16 - Zlodziej w nocy
Bilbo, chcac zapobiec wojnie, wymyka sie noca z gory i zanosi Arkenstone Bardowi i krolowi elfow Thranduilowi jako karte przetargowa do negocjacji z Thorinem. To odwazny i moralnie niejednoznaczny czyn - Bilbo zdradza zaufanie Thorina, ale robi to, by uniknac rozlewu krwi. Gandalf, ktory pojawia sie w obozie, pochwala decyzje Bilba.
Rozdzial 17 - Chmury pekaja
Negocjacje konca sie fiaskiem, gdy przybywa armia krasnoludzow Daina. Bitwa miedzy krasnoludzami, elfami i ludzmi wydaje sie nieunikniona, ale wtem pojawiaja sie armie goblindow i wargow. Dawni wrogowie lacza sily przeciwko wspolnemu zagroZeniu. Rozgrywa sie Bitwa Pieciu Armii - krasnoludy, elfowie i ludzie walcza z goblinami i wargami. Na pomoc przybywaja Orly i Beorn w postaci niedzwiedzia. Bitwa konczy sie zwyciestwem wolnych ludow, ale okupionym wieloma ofiarami.
Rozdzial 18 - Droga powrotna
Thorin, smiertelnie ranny w bitwie, umiera pojednany z Bilbem. Jego ostatnie slowa wyrazaja szacunek dla hobbita i zal za wlasna chciwosc. Bilbo, gleboko poruszony, zabiera swoj niewielki udzial w skarbie - dwa male kufry zlota i srebra - i wyrusza w droge do domu z Gandalfem. Po drodze odwiedzaja Beorna i Elronda w Rivendell.
Rozdzial 19 - Ostatni etap
Bilbo wraca do Shire i odkrywa, ze zostal uznany za zmarlego. Jego krewni - Sackville-Bagginsowie - wyprzedaja wlasnie jego rzeczy na aukcji. Bilbo odzyskuje swoj dom, ale nigdy juz nie odzyska dawnej reputacji szanowanego, normalnego hobbita. Został naznaczony przygoda i staje sie nieco ekscentryczny w oczach sasiadow. Zachowuje tez pierscien, ktory kryje znacznie wieksza tajemnice, niz ktokolwiek podejrzewa.
Glowne watki i motywy
Tolkien wplata w "Hobbita" kilka waznych tematow:
- Przemiany bohatera - Bilbo z plaskiego, domowego hobbita staje sie odwaznym i madrym towarzyszem podrozy
- Chciwosc - skarb Smauga korumpuje Thorina i omal nie prowadzi do wojny miedzy sojusznikami
- Odwaga codziennosci - Bilbo nie jest wojownikiem, ale jego spryt i dobroc okazuja sie cenniejsze niz sila
- Przyjazn i lojalnosc - wiez miedzy Bilbem a krasnoludzami, mimo trudnosci, przetrwa probe
- Dom i przygoda - napięcie miedzy bezpieczentwem a wolnoscia, miedzy znanym a nieznanym
Jesli interesuja Cie inne formy pracy z tekstem literackim, sprawdz nasze poradniki o pisaniu rozprawki lub tworzeniu wlasnych opowiadań. Jesli natomiast potrzebujesz pomocy z redakcja tekstu o lekturze, skorzystaj z naszych uslug.