Streszczenie to jedna z podstawowych umiejetnosci pisarskich, ktora przydaje sie na kazdym etapie edukacji i w zyciu zawodowym. Czy to streszczenie lektury szkolnej, artykulu naukowego czy raportu biznesowego - umiejetnosc zwiezlego przekazywania kluczowych tresci jest niezwykle cenna. W tym poradniku wyjaśnimy, czym dokladnie jest streszczenie, jakie sa jego rodzaje i jak napisac je poprawnie.
Definicja streszczenia
Streszczenie to skrocona wersja dluzszego tekstu, ktora oddaje jego najwazniejsze tresci w sposob zwiezly i obiektywny. Dobre streszczenie zachowuje sens i logike oryginalu, pomijajac jednoczesnie detale, dygresje i elementy drugorzedne. Streszczenie nie jest ocena ani interpretacja tekstu - to jego wierne, ale skondensowane odwzorowanie.
Streszczenie rozni sie od innych form pisemnych:
- Streszczenie a recenzja - recenzja zawiera ocene i komentarz krytyczny, streszczenie jest obiektywne
- Streszczenie a parafraza - parafraza to przeformulowanie fragmentu, streszczenie obejmuje calosc tekstu
- Streszczenie a notatka - notatka moze byc chaotyczna i osobista, streszczenie jest uporzadkowane
Rodzaje streszczeń
W zaleznosci od kontekstu i przeznaczenia wyrozniamy kilka typow streszczeń:
Streszczenie szkolne
Najczesciej dotyczy lektur szkolnych i ma na celu sprawdzenie, czy uczen przeczytał i zrozumial dany tekst. Moze byc ogolne (kilka zdan o calej ksiazce) lub szczegolowe (omowienie rozdzial po rozdziale). Przyklad streszczenia szczegolowego znajdziesz w naszym artykule o streszczeniu Hobbita.
Abstrakt naukowy
Abstrakt to streszczenie artykulu lub pracy naukowej, zazwyczaj o dlugosci 150-300 slow. Zawiera cel badania, metode, wyniki i wnioski. Jest kluczowym elementem publikacji naukowych, poniewaz na jego podstawie czytelnicy decyduja, czy chca zapoznac sie z calym tekstem.
Streszczenie wykonawcze (executive summary)
Stosowane w srodowisku biznesowym, podsumowuje dlugie raporty, analizy lub propozycje projektow. Adresowane jest do osob decyzyjnych, ktore potrzebuja kluczowych informacji bez wnikania w szczegoly.
Streszczenie pracy dyplomowej
Obowiazkowy element kazdej pracy licencjackiej, magisterskiej czy doktorskiej. Zawiera informacje o temacie, celu, metodach i wynikach badań. Czesto wymagane jest rowniez streszczenie w jezyku angielskim.
Jak napisac streszczenie krok po kroku
Krok 1 - Uważna lektura
Zanim zaczniesz pisac, przeczytaj tekst zrodlowy co najmniej dwa razy. Podczas pierwszego czytania staraj sie zrozumiec ogolny sens i strukture. Podczas drugiego czytania zaznaczaj kluczowe informacje - glowne tezy, wazne fakty, punkty zwrotne fabuly.
Krok 2 - Wynotowanie najwazniejszych elementow
Po lekturze sporządz liste najwazniejszych informacji. Dla tekstu fabularnego beda to: glowny bohater, problem, kluczowe wydarzenia, rozwieranie akcji. Dla tekstu naukowego: teza, metoda, wyniki, wnioski.
Krok 3 - Napisanie pierwszej wersji
Napisz streszczenie wlasnymi slowami, nie zagladajac do oryginalu. To pomoze Ci uniknac kopiowania fragmentow i zapewni, ze tekst bedzie naturalny. Uzywaj mowy zależnej i czasu przeszlego (lub terazniejszego historycznego).
Krok 4 - Sprawdzenie i korekta
Porownaj swoje streszczenie z oryginalem. Czy uwzgledniłes wszystkie kluczowe informacje? Czy nie dodales wlasnych interpretacji? Czy tekst jest plynny i logiczny? Sprawdz tez, czy nie przekroczyles wymaganej dlugosci.
Zasady dobrego streszczenia
Niezaleznie od typu tekstu, ktory streszczasz, przestrzegaj tych zasad:
- Obiektywnosc - nie dodawaj wlasnych opinii, ocen ani komentarzy
- Zwiezlosc - streszczenie powinno byc znacznie krotsze od oryginalu (zazwyczaj 10-25% dlugosci)
- Kompletnosc - mimo skrotu, streszczenie musi oddac sens calego tekstu
- Wlasne slowa - pisz wlasnymi slowami, nie kopiuj fragmentow oryginalu
- Logiczny porzadek - zachowaj kolejnosc informacji z oryginalu
- Czas gramatyczny - uzywaj konsekwentnie jednego czasu (najczesciej terazniejszego lub przeszlego)
Streszczenie lektury szkolnej - wskazowki
Streszczanie lektur to jedno z najczestszych zadan szkolnych. Oto kilka dodatkowych wskazowek:
- Zacznij od podania autora, tytulu i gatunku utworu
- Przedstaw glownych bohaterow i tlo wydarzeń
- Opowiedz fabule chronologicznie, skupiajac sie na kluczowych wydarzeniach
- Nie zdradzaj zakonczenia, chyba ze jest to wymagane
- Unikaj cytatow - streszczenie powinno byc Twoim tekstem
- Zachowaj odpowiednie proporcje - nie poswiecaj polowy streszczenia pierwszemu rozdzialowi
Streszczenie artykulu naukowego - abstrakt
Abstrakt naukowy ma scisle okreslona strukture. Typowy abstrakt zawiera:
- Tlo - krotkie wprowadzenie w problematyke badawcza (1-2 zdania)
- Cel - co badanie mialo na celu (1 zdanie)
- Metoda - jak przeprowadzono badanie (1-2 zdania)
- Wyniki - najwazniejsze odkrycia (2-3 zdania)
- Wnioski - co wynika z badan i jakie ma to znaczenie (1-2 zdania)
Jesli piszesz abstrakt do pracy naukowej, warto dobrze sformulowac problem badawczy, ktory bedzie stanowil punkt wyjscia dla calego streszczenia.
Czeste bledy przy pisaniu streszczeń
- Wlasne komentarze - "Moim zdaniem to swietna ksiazka" to nie streszczenie
- Zbyt duzo szczegolow - streszczenie to selekcja, nie przepisywanie
- Pominiecie kluczowych informacji - skrot nie moze byc tak daleki, ze traci sens
- Kopiowanie zdan z oryginalu - to plagiat, nawet w streszczeniu
- Niekonsekwentny czas gramatyczny - wybierz jeden czas i trzymaj sie go
- Brak logicznej spojnosci - zdania musza tworzyc spójny tekst, nie luźna liste faktow
Przydatne zwroty do streszczeń
Oto przyklady zwrotow, ktore pomoga Ci konstruowac plynne streszczenia:
- "Glownym bohaterem utworu jest..."
- "Akcja rozgrywa sie w..."
- "Punktem zwrotnym jest moment, gdy..."
- "Autor przedstawia..."
- "W dalszej czesci tekstu omowiono..."
- "Badanie wykazalo, ze..."
- "Na podstawie analizy mozna stwierdzic, ze..."
Umiejetnosc pisania streszczeń przyda Ci sie przez cale zycie - od szkolnych lektur, przez prace akademickie, po raporty zawodowe. Jesli chcesz doskonalic swoj warsztat pisarski, sprawdz nasze poradniki o pisaniu rozprawek i tworzeniu referatow.
Potrzebujesz pomocy z redakcja swojego tekstu? Sprawdz nasza oferte i powierz swoj tekst doswiadczonym redaktorom.